Goran Tešić, nije istoričar ali je svoje slobodno vreme posvetio istraživanju istorije svoga kraja. Ovaj magistar pravnih nauka, istraživač i pisac inače zaposlen na carini, objavio je nakon obimnog istraživanja više monografija, i jedan roman „Kancelarov pečat“ po osnovu istinitog istorijskog događaja, sa istorijskom pozadinom koja je veoma važna za period Turske vladavine i za Zvornik.
Kako nam je Tešić rekao u početku je mislio da je pisanje jednog istorijskog romana vrlo jednostavno. Onda je počeo da istražuje arhive, da čita i traži podatke u istorijskim knjigama.Same pripreme za pisanje trajale su mu oko godina i po dana. U tom vremenskom periodu pročito je 45 knjiga, obradio niz podataka po arhivama koje je posetio, upoznao se sa objavljenim naučnim radovima. Istorijski događaj koji je opisan u knjizi je iz 1363. godine - opsada Srebrenika od strane Ugara, važnog utvrđena za Srbe sa ove strane Drine.
„Kancelarov pečat“ – Boja na Srebrenicku, istorijski događaj opisan u romanu
Istražujući ovaj događaj Goran Tešić je došao do podataka koji su se ticali prošlost Zvornika i feudalne porodiće Zlatonosović, koji su, kako kaže, osnivači Zvornika. Oni su gospodari župe Usore i Soli, prostora severoistočne Bosne od Drine pa sve prema reci Bosni. Odoleli su Srbi velikoj opsadi Ugara, stonoj prestonici župe - Srebreniku. Odoleli opsadi i pobedili.
„Na žalost, većina naših istaknutih istoričara uopšte ne obraća pažnju na događaje od VII veka pa sve do XX, koji se dešavaju sa ove strane Drine, istakao je odmah na početku našeg razgovora Goran Tešić. – Boj na Srebreniku iz 1363. godine jedan je od najvažnijih događaja u tadašnjoj srednjevekovnoj Bosni, koji je promenio tok istoriji. Ovo je značajan događaj koji uopšte u našoj istoriji nije rasvetljen i vrlo čudno uopšte se ne pominje. Sam roman „Kancelarov pečat“, zasniva se na tom stvarnom događaju, nestanku u boju velikog kancelarov pečata, kojim je uz ugarskog kralja i kancelar overavao zvaničnu dokumentaciju i prepisku. U to vreme, odnosi između Ugarskog kraljevstva, koje je bilo najmoćnije kraljevstvo u Evropi i srednjevekovne bosanske države bili su na vrlo niskom nivou. Ugarski kralj Lajoš I pokušavao je da svoje posjede i svoje titule proširi i na teritoriju Bosne, koja je u to vreme bila rastrgana borbama oko prestola. Bosanki ban u to vreme sa svojih 20 godina je bio Tvrtko Kotromanić. Srebrenik je bio stolni grad, da kažemo glavni grad župe Usore i Soli, kojim je upravljala porodica Zlatonosović. Ugari su, pokrećući taj vojni pohod na Bosnu, htijeli da uzmu prvo prestonicu jedne oblasti Srebrenik, a njegovim zauzimanjem pada i sama oblast. Posle bi nastavili dalje osvajanje Bosne, do čega na našu sreću nije došlo. Opsada Srebrenika je relativno kratko trajala, a eho te bitke je dugo odzvanjao u diplomatskim odnosima između Ugarskog kraljevstva i Кraljevstva Bosne, jer je naneta velika sramota, nestankom tog kancelarovog pečata. Mađari, pominju da je 200 godina nakon bitke na Srebreniku svaka povelja koju je izdavao kralj Ugarske, a ticala se Bosne, počinjala: „u ono vreme kada je nestao kancelarov pečat“. Srebrenik je odbranjen, a u kasnijem periodu odnos Ugarske i Bosne bio je čas loš, čas dobar, zavisno da li su imali zajednički interes jedni i drugi, u sukobima sa Turcima. Zato je ovaj kraj dugo odolevao turskim napadima, nakon Kosovskoj boja,“ naveo je Goran Tešić.
Da ima vrednosti boj na Srebreniku, pokazuje i interesovanje istoričara iz drugih zemalja, dok interesovanja od strane srpskih istoričara izostaje. Ovaj boj je doprineo da je sam grad Srebrenik, za razliku od Zvornika i ostalog dela Bosne i Hercegovine, pao pod tursku vlast tek 1523. godine. Ono što danas malo ko od ljudi koji žive u Zvorniku zna, jeste da je ovaj događaj imao presudnu ulogu za osnivanje Zvornika. Prema rečima Gorana Tešića boj na Srebrniku, doprineo je da se donese odluka o osnivanju mesta koje tada nije ni postojalo.
Zvornik je osnovala srednjevekovna srpska porodica Zlatonosovići
Svako naseljeno mesto u srednjem veku priča Tešić, imalo je određeni dan u sedmici kada se narod sabirao zbog trgovine, robne razmene. Uz Drinu je bio poznat kraj po prodaji raznih roba, traženih u to doba. U ta vremena se ne pominje Zvornik, već Trgovište. Vremenom zbog zaštite trgovaca i stanovništva od pljačkaša, sazidana je manja kula gde je vojska oblasnog gospodara štitila trgovinu. U srednjem vijeku ništa nije bilo stalno. Stolni grad vlastele Zlatonosović u župi Usora i Soli,bio je Srebrenik, a posle boja na Srebreniku, zvorničko naselje je proširivano i jedno vreme u njemu je stolovala vlastela Zlatonosovići.
O samom periodu posle boja na Srebreniku i dešavanjima posle njega, Goran Tešić priča:
„Naši istoričari, jednostavno, opsadu Srebrenika ne opisuju, a u Zvorniku ne postoji nijedna tabla da su Zvornik osnovali vlastela Zlatonosovići. Područje župe Usore i Soli, kojoj pripada i Zvornik, bilo je pod komandom Vladislava Vuka i Stjepana Zlatonosovića, dva brata i jednog brata od strica. Istorijska činjenica je da Zlatonosovići 1389. godine iz Zvornika odlaze u boj na Кosovu. Oni su okupili i poveli 1500 ratnika u bitku na Кosovu, a učestvovali su i u boju na Rudinama. Na Кosovu su Zlatonosovići zarobljeni, i poslednji put se živi pominju, u turskom ropstvu 1403. godine, kada su dubrovački poklisari, odnosno diplomski predstavnici, pokušavali da braću Zlatonosoviće otkupe od ropsta, kao što su već otkupili neke gospodare iz Bosne. Međutim, to se nije deselo, jer Turci nisu dozvoljavali da su oni vrate, s obzirom na plan koji su imali širenja na Bosnu. Ono što je meni poznato u poslednjih 20 godina, da sve veći broj hrvaskih istoričara, svojata upravo Zlatonosoviće, jer Srbi su ovu srednjevekovnu familiju gurnuli na margine istorije. Istoričari iz Hrvatske govore da je to njihova vlastelinska porodica, da su oni imali znaćaj za hrvatski narod, za crkvu. To nije tačno, a na ovo Srbi uopšte ne reaguj. Gledajući taj narativ, biće da su na Кosovu ratovali Hrvati, a ne Srbi, protiv Turaka. Za samu istoriju i grad Zvornik 1373. godina, pre Kosovskog boja, je vrlo bitna i po mom skromnom mišljanju, zasnovanom na analizi istorijskih dešavanja na ovim prostorima. . Ja sam uspio doći u posjed određenih istorijskih dokumenta da mogu to reći. To je godina kada je konačno skršen uspon velikog župana Nikole Altomanovića u Užicu zajedničkim snagama Luka Brankovića, kneza Lazara Hrebenjanovića i Bana Tvrtka. U vojsci Bana Tvrtka učestvali su, znači, braća Zlatonosovići i vojska sa njihovog posjeda. Posle te godine počinje da se proširuje Zvornik,“ objašnjava Tešić.
Goran Tešić dokumentuje da u knjizi „Junaci i kosovske legende“ od akademika Rada Mihaljićića, piše da Zlatonosovići u boju na Кosovu idu iz zvorničke trvrđave. Posle Kosova, početkom XV veka Zvornik dolazi u posed despota Stefana Lazarevića, zatim despota Đurađa Brankovića. Dolaskom Turaka Zvornik dobija na značaju, kao jedna od predstraža otomanskog carstva prema hrišćanskoj evropi, pa je tvrđava ojačavana i proširivana. Svaki pohod Turaka na Mačvu i prema Beogradu, kretao je iz Zvornika.
U Zvorniku je bila i najveća kolonija Dubrovčana
Posle tvrđave Smederevo, druga najveća trvđava koju su sagradili Srbi je u Zvornik sa velikim značajem za srednjevekovnu Bosnu. Zvornik je zbog svog georafskog položaja, zatvarao ulaz u Drinsku kotlinu i branio pristupe rudnicima srebra u Srebrnici.
Podatak koji govori o nazivu naseljenog mesta Zvornik i koloniji Dubrovčana
„Ja sam uspio, pišući knigu, monografiju starog hrama u Zvorniku, da nađem jedan bakrorez, gdje, recimo, je potpisan kao Zvornek. Imamo tu više naziva koji se pojavljuju, najtačnije bi bilo da se može naći dokument. Međutim, nema dokumenta koji bi tačno odredio zbog čega je takav naziv. Svaki srednjovekovni grad imao je tvrđavu i imao je podgrađe. Tvrđava je taj vojnički dio, služila za sklanjanje naroda, a donji grad taj trgovački dio. Zvornik je tada imao dubrovačku koloniju. Najbrojnije naseljeno mjesto Dubrovićana posle Dubrovnika i imao izuzetan znaćaj za Dubrovčane. Čak su imali, ovde u podgrađu trgovačko-stambeni dio. Uostalom oni su probali da otkupe od Turaka vlstelu Zlatonosoviće,“ prenosi nam svoja saznanja Tešić.
Na pitanje o pisanim tragovima iz tog perioda nastavlja sa pričom:
„Prvo što je stradalo u ratovima, to su arhive, crkve, manastiri, tako da imamo velike problem doći do originalni dokumenata. Uglavnom, ono što imamo, i ja sam koristio, su arhive iz Beća, Pešpe, Venecije, Dubrovnika, zatim iz Istambula. Na žalost, naših arhivskih dokumenata vrlo malo ima, jer je to stradalo, a prvo što je bilo na udaru osvajača bili su i ljudi od pera, odnosno učeni ljudi. Moram još da pomenem jedan bitan događaj iz istorije Zvornika u tom srednjevekovnom periodu. <pomenuo bih još jedna događaj. Veliku seobu. Mitropolit zvornički Gerasim, koji je stolovao ovde u Zvorniku i Mitropolija se tadašnja prostirala sa jedne i druge strane Drine, pokupio je 1689 godine srpski narod sa ovog prostora, bežeći od turske vojske i prešao i Savu i Dunav. Tada su odnešene mnoge knige, mnogi dokumenti. Ono što je ostalo, Turci su mahom spalili i uništili. Otišlo je tada i živo sjećanje. Više nemamo predanja o porodicama, koje se prenosi sa generacije na generaciju, da znamo šta je bilo pre nas. Dolaskom novih ljudi, odnosno ljudi sa drugih prostora, zauvijek smo izgubili neka sjećanja na srednjevijekovinu istoriju Zvornika. Ono što vežemo za srednji vijek, osmanlinski period, su popisi iz 1528, 1533, 1543 godine, to su tri popisa turski defteri. Spominju se, recimo od naselja ovde na podrućju Gradske uprave Zvornik današnji Tršić, Tabanci, Skoćić, Pilica, Šepak. Zatim pominjaju se Pilica, odnosno pod nazivom Pihrica, i Roćević pod nazivom Rojićević. Tako da tih neki desetak cela su sačuvala nazive od predosmanskog perioda, osmanskog perioda do današnji dana. Recimo, za razlika od mnoge evropski gradova, naših desetak ili petnaest mjesta, imaju tradiciju dužu od pestotina godina,“ s ponosom ističe Goran Tešić.
Goran Tešić – magistar pravnih nauka u duši zaljubljenik u istoriju
Malo se o njegovom radu zna u rodnom gradu Zvorniku. Odavno Goran Tešić porodično živi u Bijeljini, ali ne zaboravlja svoje rodne Boškoviće. Kao da je sve i počelo pisanjem monografije o Boškovićima. Interesovanja za proučavanje istorije ovog kraja, kaže da se kod njega probudilo čitajući i istražujući za pisanje monografije o Boškovićima. Kaže da nije našao podataka o Zvorniku onoliko koliko je očekivao. Cilj mu je da istraži i ostavi pisani trag o istoriji svoga kraja, da se ne zaboravi
„Čitajući brojna djela mislim da je Zvornik skrajnut iz istraživanja i ne znam iz kojih razloga. Kao dječak saznao sam neke stvari o istoriji, video veliki broj stećaka. Sve su to ostaci materijalne kulture iz ranijih perioda koji nisu dokumentovani. Kad sam radio monografiju o mojim Boškovićima, pronašao sam da stoji u knjigama da ima tri lokaliteta stećaka. Ja sam pronašao još šest za koje nauka nije znala. To je ukupno devet, a taj arheološki leksikon radilo je 12 doktora nauka iz te oblasti. Ja sam htio od zaborava da otrgnem tu lokalnu istoriju i pojedince koji su bili začajni za srpski narod sa ove strane Drine. Recimo za porodicu Zlatonosović koja je stvarala istoriju, mi smo ih zaboravili. Iz tog razloga sam htio da to dokumentujem. Zanimalo me koja je bila uloga moga kraja bila u istoriji. Jedan od mojih kurioziteta, za taj istraživački rad, je kada sam pisao moju prvu knjigu monografiju o Boškovićima, sasvim slučajno na jednom nadgrobnom spomeniku pronašao sam natpis, devet redova teksta, za koji do sada niko ne zna šta je. Ljudi iz struke iz Beograda su mi rekli da je to treći natpis na kamenu na području bivše SFRJ koji ne može da se prevede. On se nalazi u okolini Zvornika i niko za njega nije znao. Ja sam to fotografisao, dolazili su arheolozi na lice mjesta i pokušavali da pročitaju, ali bezuspešno. Objavio sam tri knjige, još čekaju dvije,“ za kraj nam je predstavljajući sebe ispričao magistar pravnih nauka, istraživač i pisac inače zaposlen na carini, Goran Tešić.
